1. Khái quát về di chúc có thể lập vi bằng
Di chúc là một chế định pháp lý quan trọng trong lĩnh vực dân sự, thể hiện ý chí cá nhân của người lập nhằm định đoạt tài sản của mình sau khi chết. Đây không chỉ là quyền nhân thân gắn liền với quyền sở hữu tài sản mà còn là công cụ bảo đảm sự chuyển dịch tài sản theo ý chí của chủ thể.
Tuy nhiên, do đặc thù của di chúc là phát sinh hiệu lực sau khi người lập đã chết, nên việc chứng minh tính hợp pháp của di chúc trong thực tiễn thường gặp nhiều khó khăn, đặc biệt trong các trường hợp phát sinh tranh chấp giữa những người thừa kế. Chính vì vậy, pháp luật đặt ra những điều kiện chặt chẽ về chủ thể, nội dung và hình thức của di chúc nhằm bảo đảm tính xác thực và ý chí tự nguyện của người lập.
Pháp luật dân sự Việt Nam cho phép nhiều hình thức lập di chúc, trong đó Di chúc miệng (trong trường hợp đặc biệt) và Di chúc bằng văn bản có người làm chứng.
Đây là hai hình thức dễ phát sinh tranh chấp nhất vì thiếu sự chứng nhận của cơ quan có thẩm quyền. Chính vì vậy, việc lập vi bằng để ghi nhận quá trình lập di chúc trở thành một giải pháp quan trọng nhằm bảo vệ ý chí của người để lại di sản trong trường hợp người lập di chúc không thể tự mình viết hoặc đánh máy. Trong bối cảnh đó, việc lập vi bằng để ghi nhận quá trình lập di chúc trở thành một giải pháp hữu hiệu nhằm tăng cường giá trị chứng cứ.
2. Cơ sở pháp lý của việc lập vi bằng đối với di chúc
Theo quy định của Nghị định 08/2020/NĐ-CP, Thừa phát lại có quyền lập vi bằng để ghi nhận các sự kiện, hành vi có thật theo yêu cầu của cá nhân, tổ chức. Vi bằng là nguồn chứng cứ được Tòa án xem xét khi giải quyết tranh chấp.
Đối với di chúc:
- Pháp luật không cấm lập vi bằng ghi nhận việc lập di chúc;
- Vi bằng không thay thế công chứng/chứng thực;
- Vi bằng chỉ ghi nhận sự kiện, hành vi, không xác nhận tính hợp pháp của di chúc.
Như vậy, vi bằng đóng vai trò là công cụ chứng cứ hỗ trợ, đặc biệt quan trọng đối với di chúc miệng và di chúc có người làm chứng.
3. Lợi ích của việc lập vi bằng đối với di chúc
- Bảo vệ ý chí thực sự của người lập di chúc
Vi bằng giúp ghi nhận:
- Tình trạng minh mẫn, sáng suốt;
- Sự tự nguyện khi lập di chúc;
- Nội dung ý chí được thể hiện.
Đây là yếu tố then chốt khi giải quyết tranh chấp về hiệu lực di chúc.
- Tăng cường giá trị chứng cứ
Vi bằng là:
- Nguồn chứng cứ hợp pháp;
- Có giá trị khách quan do Thừa phát lại lập;
- Có thể kèm theo ghi âm, ghi hình.
- So với lời khai của người làm chứng, vi bằng có độ tin cậy cao hơn.
- Hạn chế tranh chấp thừa kế
Vi bằng giúp:
- Ghi nhận rõ quá trình lập di chúc;
- Tránh tranh cãi về việc giả mạo, ép buộc;
- Làm rõ vai trò của người làm chứng.
Từ đó giảm đáng kể nguy cơ kiện tụng.
- Tiết kiệm thời gian và chi phí tố tụng
Khi có vi bằng:
- Việc chứng minh trở nên đơn giản;
- Tòa án có cơ sở đánh giá nhanh;
- Giảm thời gian giải quyết tranh chấp.
- Phù hợp với đặc thù di chúc miệng và di chúc có người làm chứng
Hai loại di chúc miệng và di chúc bằng văn bản có người làm chứng này dễ bị phủ nhận, phụ thuộc vào lời khai và thiếu tính ổn định. Vi bằng giúp “cố định chứng cứ tại thời điểm phát sinh”, khắc phục những hạn chế này khi
- Ghi nhận thời điểm, địa điểm, quá trình lập di chúc;
- Ghi nhận lời nói của người lập di chúc;
- Ghi nhận người làm chứng; sự có mặt và vai trò của người làm chứng;
- Làm căn cứ xác định tính hợp pháp nội dung di chúc, ý chí của người lập.
4. Quy trình lập vi bằng liên quan đến di chúc
Bước 1: Tiếp nhận yêu cầu
- Xác định người yêu cầu;
- Xác định mục đích lập vi bằng.
Bước 2: Kiểm tra điều kiện
- Năng lực hành vi của người lập di chúc;
- Điều kiện của người làm chứng.
Bước 3: Ghi nhận sự kiện
- Lời trình bày;
- Nội dung di chúc;
- Quá trình ký kết.
Bước 4: Soạn thảo vi bằng
- Lập bằng tiếng Việt;
- Ghi nhận trung thực, khách quan.
Bước 5: Đăng ký và lưu trữ
- Đăng ký tại Sở Tư pháp;
- Lưu hồ sơ theo quy định.
Việc lập vi bằng đối với di chúc, đặc biệt là di chúc miệng và di chúc có người làm chứng, mang lại nhiều lợi ích quan trọng trong việc bảo vệ ý chí của người lập di chúc, tăng cường giá trị chứng cứ và hạn chế tranh chấp.
Trong bối cảnh thực tiễn tranh chấp thừa kế ngày càng gia tăng, vi bằng không chỉ là công cụ hỗ trợ mà còn là giải pháp pháp lý hiệu quả giúp bảo đảm công bằng và minh bạch trong việc phân chia di sản.
Liên hệ Văn phòng Thừa phát lại Mekong để được tư vấn và lập vi bằng:
Trụ sở: A31 đường Số 02, Phú Nhơn, Châu Thành, thành phố Cần Thơ
Hotline: 0918 625 040
Email: contact@thuaphatlaimekong.com
Website: thuaphatlaimekong.com
Văn phòng Thừa phát lại Mekong hỗ trợ lập vi bằng tận nơi theo yêu cầu, có mặt nhanh tại địa điểm lập vi bằng, kể cả ngoài giờ hành chính và cuối tuần, ngày lễ đảm bảo việc ghi nhận sự kiện diễn ra khách quan, trung thực và kịp thời.