Thi hành án dân sự

1. Thi hành án dân sự là gì?

Thi hành án dân sự là khâu cuối cùng của quá trình tố tụng, là hoạt động của Nhà nước nhằm đưa bản án, quyết định của Tòa án đã có hiệu lực pháp luật được thi hành trên thực tế. Thông qua thi hành án dân sự, những phán quyết của Tòa án nhân danh Nhà nước về mặc dân sự sẽ được thi hành, bảo đảm lợi ích của Nhà nước, quyền và lợi ích hợp pháp của tổ chức, công dân, góp phần giữ vững kỹ cương phép nước, tăng cường pháp chế xã hội chủ nghĩa.

Theo Điều 51 Nghị định 08/2020/NĐ-CP quy định về thẩm quyền tổ chức thi hành án của Thừa phát lại:

“1. Thừa phát lại được quyền tổ chức thi hành án theo yêu cầu của đương sự đối với các bản án, quyết định sau đây:

1. a) Bản án, quyết định sơ thẩm đã có hiệu lực pháp luật của Tòa án nhân dân quận, huyện, thị xã, thành phố thuộc tỉnh và tương đương (sau đây gọi là Tòa án nhân dân cấp huyện); bản án, quyết định sơ thẩm đã có hiệu lực pháp luật của Tòa án nhân dân cấp tỉnh nơi Văn phòng Thừa phát lại đặt trụ sở;
2. b) Bản án, quyết định phúc thẩm của Tòa án nhân dân cấp tỉnh nơi Văn phòng Thừa phát lại đặt trụ sở đối với bản án, quyết định sơ thẩm chưa có hiệu lực pháp luật của Tòa án nhân dân cấp huyện; bản án, quyết định phúc thẩm của Tòa án nhân dân cấp cao đối với bản án, quyết định sơ thẩm, chưa có hiệu lực pháp luật của Tòa án nhân dân cấp tỉnh nơi Văn phòng Thừa phát lại đặt trụ sở;
3. c) Quyết định giám đốc thẩm, tái thẩm của Tòa án nhân dân cấp cao đối với bản án, quyết định đã có hiệu lực pháp luật của Tòa án nhân dân cấp huyện, Tòa án nhân dân cấp tỉnh nơi Văn phòng Thừa phát lại đặt trụ sở.
4. Thừa phát lại không tổ chức thi hành phần bản án, quyết định thuộc diện Thủ trưởng cơ quan thi hành án dân sự chủ động ra quyết định thi hành án theo quy định tại khoản 2 Điều 36 của Luật Thi hành án dân sự”.

Theo đó, việc thi hành án dân sự của Thừa phát lại là việc Văn phòng Thừa phát lại thay mặt đương sự tổ chức thực hiện bản án, quyết định của Tòa án đã có hiệu lực pháp luật, nhằm buộc người phải thi hành án thực hiện các nghĩa vụ đã được Tòa án tuyên.

Hiểu đơn giản, trong giai đoạn thi hành án dân sự, Thừa phát lại có thể thực hiện các công việc như:

• Tiếp nhận yêu cầu từ đương sự;
• Ra quyết định thi hành án theo yêu cầu;
• Thông báo thi hành án cho người phải thi hành án;
• Xác minh điều kiện thi hành án;
• Tổ chức việc thi hành án theo quy định của pháp luật.

Việc thi hành án thông qua Thừa phát lại giúp đương sự chủ động hơn trong việc yêu cầu thực hiện bản án, đồng thời góp phần nâng cao hiệu quả thi hành án trong thực tế.

2. Phạm vi tống đạt của Thừa phát lại

Việc tống đạt được thực hiện trên cơ sở ủy quyền của TAND, VKSD và Cơ quan THADS thông qua văn bản thỏa thuận là Hợp đồng dịch vụ tống đạt:

• Giấy tờ, hồ sơ, tài liệu tống đạt của TAND bao gồm: Giấy báo, giấy triệu tập nguyên đơn, bị đơn, người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan; Thông báo về việc thụ lý vụ án; Quyết định đưa vụ án ra xét xử; Bản án, quyết định có hiệu lực pháp luật hoặc chưa có hiệu lực pháp luật; Quyết định tạm đình chỉ xét xử vụ án, Quyết định đình chỉ xét xử vụ án; Quyết định giải quyết khiếu nại… của TAND cấp cao, TAND cấp tỉnh và TAND cấp huyện trong việc giải quyết các vụ án dân sự, vụ án hành chính, việc dân sự trong vụ án hình sự và khiếu nại, tố cáo.
• Giấy tờ, hồ sơ, tài liệu tống đạt của VKSND gồm: Quyết định kháng nghị; Quyết định rút kháng nghị, Giấy báo, giấy triệu tập đương sự để xác minh, yêu cầu cung cấp tài liệu liên quan đến vụ việc; Văn bản kiến nghị; Quyết định giải quyết khiếu nại, kết luận giải quyết tố cáo; Quyết định đình chỉ giải quyết khiếu nại … của VKSND cấp cao, VKSND cấp tỉnh và VKSND cấp huyện trong việc giải quyết các vụ án dân sự, vụ án hành chính, việc dân sự trong vụ án hình sự và khiếu nại, tố cáo.
• Giấy tờ, hồ sơ, tài liệu tống đạt của cơ quan THADS, gồm: Quyết định thi hành án; Quyết định cưỡng chế thi hành án, quyết định áp dụng biện pháp bảo đảm thi hành án (quyết định phong tỏa tài khoản, tài sản, quyết định tạm giữ tài sản, giấy tờ của đương sự, quyết định tạm dừng việc đăng ký, chuyển quyền sở hữu, sử dụng, thay đổi hiện trạng tài sản); Quyết định hoãn thi hành án; Quyết định đình chỉ thi hành án; Quyết định xác định việc chưa có điều kiện thi hành án…; Giấy báo, giấy triệu tập người phải thi hành án, người được thi hành án, người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan; các văn bản thông báo khác như thông báo tạm đình chỉ thi hành án; Thông báo cưỡng chế thi hành án; Thông báo quyền ưu tiên mua tài sản chung; Thông báo kết quả thẩm định giá tài sản kê biên, quyền yêu cầu định giá lại tài sản… của Cục THADS và Chi cục THADS trong quá trình tổ chức thi hành các bản án, quyết định có hiệu lực thi hành.
• Giấy tờ, hồ sơ, tài liệu có liên quan đến tương trợ tư pháp trong lĩnh vực dân sự của cơ quan có thẩm quyền nước ngoài, đó là các văn bản của cơ quan nước ngoài yêu cầu Việt Nam thực hiện tống đạt.

Việc tống đạt văn bản, hồ sơ, tài liệu phải tuân thủ nghiêm ngặt các quy định về tố tụng và thi hành án dân sự;

Hoạt động tống đạt của Thừa phát lại vừa mang tính quyền lực (thực hiện theo sự ủy quyền của cơ quan nhà nước, theo trình tự, thủ tục chặt chẽ do pháp luật quy định) vừa mang tính dịch vụ (theo hợp đồng và được hưởng thù lao).

3. Quy trình tống đạt văn bản

Quy trình tống đạt thông thường gồm các bước:

• Tiếp nhận yêu cầu tống đạt từ TAND, VKSD hoặc Cơ quan THADS.
• Kiểm tra thông tin người nhận và nội dung văn bản cần tống đạt.
• Trực tiếp thực hiện việc giao văn bản cho người nhận theo địa chỉ đã cung cấp.
• Lập biên bản hoặc giấy xác nhận tống đạt, ghi nhận kết quả giao nhận.
• Bàn giao kết quả tống đạt cho TAND, VKSD hoặc Cơ quan THADS.

4. Ý nghĩa của việc tống đạt

Tống đạt là một bước quan trọng trong quá trình tố tụng và thi hành án, giúp:

• Bảo đảm quyền được thông tin của các bên liên quan;
• Tạo cơ sở pháp lý cho các bước xử lý tiếp theo của vụ việc;
• Góp phần bảo đảm tính minh bạch, công bằng và nghiêm minh của pháp luật.