Trong hoạt động tín dụng, việc xử lý tài sản bảo đảm nhằm thu hồi nợ là một cơ chế quan trọng bảo vệ quyền lợi của tổ chức tín dụng và bảo đảm sự ổn định của hệ thống tài chính. Trong đó, thu giữ tài sản bảo đảm là một bước then chốt, mang tính chất cưỡng chế, thường phát sinh nhiều tranh chấp, xung đột giữa các bên.
Để đảm bảo tính minh bạch, khách quan và hạn chế rủi ro pháp lý trong quá trình thu giữ, việc lập vi bằng ghi nhận sự kiện thu giữ tài sản bảo đảm ngày càng trở nên cần thiết. Vi bằng không chỉ là công cụ chứng cứ hữu hiệu mà còn góp phần kiểm soát quyền lực trong hoạt động thu giữ tài sản của tổ chức tín dụng.
1. Khái quát về thu giữ tài sản bảo đảm của tổ chức tín dụng
Thu giữ tài sản bảo đảm có thể hiểu là việc tổ chức tín dụng sử dụng quyền được pháp luật ghi nhận để trực tiếp nắm giữ tài sản bảo đảm của bên có nghĩa vụ nhằm phục vụ cho việc xử lý tài sản, thu hồi nợ khi nghĩa vụ bị vi phạm.
Bản chất pháp lý của hoạt động này thể hiện ở các yếu tố:
- Là hoạt động mang tính quyền lực, có yếu tố cưỡng chế;
- Phát sinh từ quan hệ hợp đồng hoặc từ quyết định của cơ quan có thẩm quyền;
- Phải tuân thủ nghiêm ngặt trình tự, thủ tục pháp luật quy định;
- Gắn liền với trách nhiệm pháp lý nếu có hành vi lạm quyền.
Đặc biệt, theo Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Các tổ chức tín dụng năm 2024, tổ chức tín dụng được trao quyền thu giữ tài sản bảo đảm trong một số điều kiện nhất định mà không cần khởi kiện ra Tòa án, nếu có thỏa thuận trong hợp đồng bảo đảm.
2. Điều kiện và trình tự thu giữ tài sản
Để thực hiện quyền thu giữ tài sản bảo đảm, tổ chức tín dụng phải đáp ứng đồng thời các điều kiện:
- Có căn cứ xử lý tài sản bảo đảm theo quy định của Bộ luật Dân sự;
- Có thỏa thuận về quyền thu giữ trong hợp đồng bảo đảm;
- Biện pháp bảo đảm đã có hiệu lực đối kháng với người thứ ba;
- Tài sản không thuộc diện tranh chấp hoặc bị áp dụng biện pháp ngăn chặn;
- Đã thực hiện nghĩa vụ công khai thông tin theo quy định.
Về trình tự, việc thu giữ phải tuân thủ các bước như:
- Thông báo công khai trước khi thu giữ (đối với bất động sản tối thiểu 15 ngày);
- Thông báo cho chính quyền địa phương và cơ quan công an;
- Tiến hành thu giữ có sự chứng kiến của đại diện chính quyền nếu bên bảo đảm không hợp tác;
- Không được sử dụng các biện pháp trái pháp luật hoặc trái đạo đức xã hội.
Như vậy, có thể thấy việc thu giữ tài sản không phải là hành vi tự phát mà là một quy trình pháp lý chặt chẽ.
3. Vi bằng và vai trò trong việc ghi nhận thu giữ tài sản
Theo quy định tại Nghị định 08/2020/NĐ-CP, vi bằng là văn bản do Thừa phát lại lập, ghi nhận sự kiện, hành vi có thật mà Thừa phát lại trực tiếp chứng kiến.
Vi bằng có những đặc điểm pháp lý cơ bản:
- Không thay thế văn bản công chứng, chứng thực;
- Là nguồn chứng cứ hợp pháp để Tòa án xem xét khi giải quyết tranh chấp;
- Ghi nhận khách quan diễn biến sự kiện, hành vi;
- Có giá trị chứng minh trong tố tụng.
Trong bối cảnh thu giữ tài sản bảo đảm, vi bằng đóng vai trò như một “bản ghi nhận trung lập” về toàn bộ quá trình thu giữ.
Vi bằng ghi nhận việc thu giữ tài sản bảo đảm trong trường hợp này là văn bản ghi nhận:
- Thời gian, địa điểm tiến hành thu giữ;
- Thành phần tham gia;
- Tình trạng tài sản;
- Diễn biến quá trình thu giữ;
- Hành vi của các bên liên quan.
Việc lập vi bằng giúp chứng minh rằng tổ chức tín dụng đã thực hiện đúng trình tự, thủ tục và không có hành vi vi phạm pháp luật trong quá trình thu giữ.
4. Quy trình lập vi bằng ghi nhận thu giữ tài sản bảo đảm
Bước 1. Thỏa thuận lập vi bằng
Người yêu cầu (thường là tổ chức tín dụng hoặc đơn vị được ủy quyền) phải ký thỏa thuận với Văn phòng Thừa phát lại về:
- Nội dung cần ghi nhận;
- Thời gian, địa điểm;
- Chi phí lập vi bằng.
Bước 2. Thực hiện lập vi bằng
Thừa phát lại phải:
- Trực tiếp có mặt tại hiện trường thu giữ;
- Quan sát, ghi nhận trung thực diễn biến;
- Có thể sử dụng hình ảnh, video làm tài liệu chứng minh;
- Mời người làm chứng khi cần thiết.
Việc ghi nhận phải khách quan, không thiên vị bất kỳ bên nào.
Bước 3. Hoàn thiện và đăng ký vi bằng
Sau khi lập:
- Vi bằng phải có đầy đủ chữ ký, đóng dấu;
- Gửi cho người yêu cầu;
- Đăng ký tại Sở Tư pháp trong thời hạn 03 ngày làm việc;
- Lưu trữ theo quy định.
5. Ý nghĩa của việc lập vi bằng trong thu giữ tài sản bảo đảm
Việc lập vi bằng mang lại nhiều giá trị thực tiễn:
5.1. Bảo vệ tổ chức tín dụng
- Chứng minh việc thu giữ đúng pháp luật;
- Giảm thiểu rủi ro tranh chấp, khiếu kiện;
- Tạo cơ sở pháp lý vững chắc khi xử lý tài sản.
5.2. Bảo vệ quyền lợi của bên bị thu giữ
- Giúp giám sát quá trình thu giữ;
- Ngăn ngừa hành vi lạm quyền;
- Bảo đảm quyền được biết và quyền phản đối.
5.3. Hỗ trợ cơ quan giải quyết tranh chấp
- Cung cấp chứng cứ khách quan;
- Rút ngắn thời gian giải quyết vụ việc;
- Tăng tính minh bạch trong tố tụng.
Việc lập vi bằng ghi nhận thu giữ tài sản bảo đảm là một công cụ pháp lý quan trọng trong bối cảnh pháp luật ngày càng trao quyền chủ động cho tổ chức tín dụng trong xử lý nợ xấu. Không chỉ góp phần bảo vệ quyền lợi của tổ chức tín dụng, vi bằng còn đóng vai trò kiểm soát quyền lực, bảo vệ quyền con người và tăng cường tính minh bạch trong hoạt động pháp lý.
6. Vì sao nên chọn Thừa phát lại Mekong?
Văn phòng Thừa phát lại Mekong là đơn vị hoạt động hợp pháp theo quy định pháp luật, chuyên cung cấp dịch vụ lập vi bằng và các dịch vụ pháp lý liên quan cho cá nhân, tổ chức và doanh nghiệp.
Cam kết dịch vụ:
- Lập vi bằng đúng quy định – đúng thẩm quyền;
- Ghi nhận khách quan, trung thực, rõ ràng;
- Hình ảnh, video đầy đủ, chi tiết;
- Tư vấn kỹ trước khi lập để tránh sai mục đích;
- Có mặt nhanh theo yêu cầu;
- Hỗ trợ ngoài giờ, ngày nghỉ, cuối tuần;
- Bảo mật tuyệt đối thông tin khách hàng.
7. Chi phí lập vi bằng tại Văn phòng Thừa phát lại Mekong
Chi phí lập vi bằng không cố định mà phụ thuộc vào nhiều yếu tố:
- Giá trị giao dịch
- Địa điểm lập vi bằng (tại văn phòng hay tận nơi)
- Thời gian thực hiện (giờ hành chính hay ngoài giờ)
- Mức độ phức tạp của nội dung
Trước khi tiến hành lập vi bằng, Văn phòng Thừa phát lại Mekong sẽ trao đổi và tư vấn cụ thể giúp khách hàng hiểu rõ phạm vi công việc và mức chi phí dự kiến, từ đó chủ động quyết định việc thực hiện. Chi phí lập vi bằng tại Văn phòng Thừa phát lại Mekong chỉ từ 2.000.000 đồng/vi bằng (tùy từng trường hợp cụ thể).
Liên hệ Văn phòng Thừa phát lại Mekong để được tư vấn và lập vi bằng:
Trụ sở: A31 đường Số 02, Phú Nhơn, Châu Thành, thành phố Cần Thơ
Hotline: 0918 625 040
Email: contact@thuaphatlaimekong.com
Website: thuaphatlaimekong.com
Văn phòng Thừa phát lại Mekong hỗ trợ lập vi bằng tận nơi theo yêu cầu, có mặt nhanh tại địa điểm lập vi bằng, kể cả ngoài giờ hành chính và cuối tuần, ngày lễ đảm bảo việc ghi nhận sự kiện diễn ra khách quan, trung thực và kịp thời.